2 Godziny Które Uratowały Polskę. Niesamowita Historia Byczyny! Historia Polski | Zamoyski | Husaria – healty.base.com

Bitwa pod Byczyną rozegrana została [muzyka] 24 stycznia 1588 roku. Jest to starcie [muzyka] stosunkowo mało znane, lecz niezwykle znaczące dla losów naszej ojczyzny. To zimowe starcie trwało zaledwie około dwóch godzin, a jednak zdecydowało o

tym, kto zasiądzie na polskim tronie. Gdy opadł bitewny kurz, losy Rzeczypospolitej Obojga Narodów potoczyły się innym torem. Habsburgowie stracili szansę na koronę, a zwycięski hetman Jan Zamojski urósł do rangi bohatera narodowego.

Wynik tej jednej potyczki na długie lata powstrzymał zapędy Habsburgów [muzyka] w naszej części Europy. Przyjrzyjmy się genezie konfliktu, dramatycznemu [muzyka] przebiegowi bitwy pod Byczyną oraz jej skutkom i znaczeniu, które okazało się nieocenione dla przyszłości Polski.

Będę ogromnie wdzięczny za wsparcie mojej twórczości poprzez zostawienie subskrypcji oraz łapki w górę. Zachęcam również do dyskusji w komentarzach, co bardzo pomaga w rozwoju kanału. Dziękuję i pozdrawiam.

12 grudnia 1586 roku zmarł król Stefan Batory. Śmierć tego wybitnego władcy otworzyła w Rzeczypospolitej okres bezkrólewia i rozgorzały spór o obsadę tronu. Batory nie pozostawił potomka, więc zgodnie z

ustrojem wolnej elekcji to szlachta miała wybrać nowego monarchę. W kraju uformowały się dwa rywalizujące stronnictwa. Z jednej strony stali zwolennicy Habsburgów, potężna grupa Magnaterii z braćmi zborowskimi na czele. Był to ród

zaciekle zwalczający Jana Zamojskiego, zwłaszcza po tym, jak z polecenia Batorego hetman kazał stracić za zdradę Samuela Zborowskiego kilka lat wcześniej. Stronnictwo przeciwne, wspierane przez samego kanclerza i hetmana, wielkiego koronnego Jana Zamojskiego, widziało na

tronie kandydata szwedzkiego, młodego [muzyka] królewicza Zygmunta Waz. Zygmunt, syn króla [muzyka] Szwecji Jana II Wzy i Katarzyny Jagiellonki, siostry Zygmunta Augusta, był wnukiem ostatniego Jagiellona, co zapewniało mu poparcie ciotki królowej wdowy Anny Jagiellonki.

Naprzeciw niego Habsburgowie wystawili arcyksięcia Maksymiliana Habsburga, młodszego brata cesarza Rudolfa II. W sierpniu 1587 roku doszło do bezprecedensowej sytuacji, tak zwanej podwójnej [muzyka] elekcji.

Na polu elekcyjnym pod Warszawą część szlachty obwołała królem Zygmunta Wazę dnia [muzyka] 19 sierpnia, lecz zaledwie trzy dni później stronnictwo habsburskie ogłosiło wybór Maksymiliana.

Rzeczpospolita miała naraz dwóch pretendentów do korony. O tym, kto faktycznie zostanie władcą, [muzyka] miała zadecydować nie dyplomacja, lecz miecz i krew na polu bitwy. Maksymilian II Habsburg urodzony w Winer Nejsztad i wychowany na Habsburga z

ambicjami liczył na łatwe zwycięstwo. Choć w młodości wstąpił do zakonu krzyżackiego i podobno bezprawnie obnosił się z insygniami wielkiego mistrza, teraz porzucił klasztorne zobowiązania na rzecz walki o królestwo.

Na wieść o podwójnej elekcji późną jesienią 1587 [muzyka] roku Maksymilian zebrał swoje siły [muzyka] zbrojne. Z ołomuńca na Morawach wyruszył na czele armii liczącej według różnych źródeł od około 6,5 [muzyka] do

nawet 8000 żołnierzy. W skład tej armii wchodziły znaczące kontyngenty najemnej jazdy węgierskiej i niemieckiej, a także garstka polskich magnatów z obozu Habsburgów.

Celem arcyksięcia [muzyka] było jak najszybsze zdobycie Krakowa i koronacja w katedrze [muzyka] wawelskiej. Wierzył, że kto pierwszy sięgnie po koronę, ten utrzyma ją siłą faktu dokonanego. Jednakże Kraków, stolica i symbol władzy, [muzyka] stawił zaciekły opór.

Jan Zamojski, działając jako strażnik bez królewia pospieszył [muzyka] do Krakowa już w sierpniu, obsadzając miasto lojalnymi wojskami w sile około 6000 [muzyka] żołnierzy. Kiedy więc Maksymilian pojawił się pod Wawelem, [muzyka] napotkał silną obronę.

domagał się wpuszczenia do miasta i uznania jego praw, lecz krakowianie wsparci przez oddziały Zamojskiego odrzucili ultimatum. Doszło do walk. 24 listopada 1587 roku arcyksiążę rzucił swe wojska do

szturmu, lecz został odparty [muzyka] przez polską piechotę odzianą na czarno, dowodzoną osobiście przez kanclerza zamojskiego. Po krwawych utarczkach pod murami Krakowa Habsburg musiał odstąpić.

Okazało się, że jego siły, choć liczne, nie były w stanie sforsować obrony. Wkrótce nadeszły wieści jeszcze bardziej dla niego niepomyślne. 27 grudnia Zygmunt Waza został koronowany na króla Polski.

Maksymilian utracił szansę legalnego zdobycia tronu. Pozostała mu droga siłowa. Zamojski i Nowy Król nie spoczęli [muzyka] na laurach. Już w trakcie koronacji napływały alarmujące informacje o poczynaniach arcyksięcia.

Wojska habsburskie wycofawszy się spod Krakowa grasowały na południowych rubieżach, paląc wsie i grabiąc małe miasteczka na pograniczu. Co więcej, Maksymilian zajął po drodze kilka [muzyka] strategicznych punktów. Między innymi zdobył ważny zamek w Lubowli na

Spiszu oraz wszedł [muzyka] w posiadanie Wielunia. Wieść niosła, że szykuje się do zajęcia Wielkopolski, gdzie sprzyjali mu możni tacy jak Stanisław Górka i Jan Zborowski. Sytuacja stawała się groźna. Habsburg zyskiwał przewagę terytorialną i

propagandową. W obozie Zamojskiego zaczęły nawet krążyć oszczercze szepty, jakoby kanclerz bał się otwartej konfrontacji z arcyksięciem i dlatego dotąd unikał decydującej bitwy.

Tego było już za wiele. Hetman, słynący z odwagi i stanowczości nie zamierzał pozwolić, [muzyka] by pomawiano go od tchórzostwo. Zresztą w obliczu ruchów nieprzyjaciela dalsza zwłoka groziła rozpadem państwa.

Zamojski wyjednał u króla, a nawet uzyskał formalną zgodę Sejmu, pozwolenie na pościg za Maksymilianem, nawet jeśli miałoby to oznaczać wkroczenie na ziemię cesarstwa. Był to krok ryzykowny politycznie. Wszak przekroczenie granicy mogło sprowokować

wojnę zbrojną z całym Habsburgowskim imperium, ale Hetman zdecydował, że stawką jest racja stanu Rzeczypospolitej. Gdy tylko ustabilizował sytuację w Krakowie po koronacji, ruszył w pole.

Pod koniec stycznia [muzyka] 1588 roku Zamojski prowadził armię około [muzyka] 6000 żołnierzy na południowy zachód. W jej skład wchodziło około [muzyka] 4000 doborowej jazdy i piechoty polskiej oraz aż 2000 węgierskich [muzyka]

żołnierzy, którzy przeszli na stronę Wazów. To ciekawostka. Część najemników węgierskich zwerbowanych przez Habsburga [muzyka] zmieniła front. Być może skusiły ich zaległe żołdy, a może większa charyzma zamojskiego.

Tak czy inaczej, hetman dysponował teraz siłą porównywalną z armią Maksymiliana. Habsburg [muzyka] miał wprawdzie nadal około 6 do 7000 ludzi pod bronią, ale tylko około 600 polskich kawalerzystów w jego szeregach mogło dorównywać wyszkoleniem chorągwiom koronnym

zamojskiego. Resztę stanowiły mniej zdyscyplinowane oddziały najemne, liczne, lecz o [muzyka] wątpliwej wartości bojowej. Tymczasem arcyksiążę Maksymilian zmuszony uprzednio do odwrotu z Krakowa schronił się na Śląsku w Księstwie

Brzeskim na terytorium formalnie podległym Habsburgom. Rozbił obóz w rejonie miasteczka Byczyna, nieopodal granicy Rzeczypospolitej. Była głęboka zima. Maksymilian zdawał się pewny, że polski hetman nie odważy się go tam ścigać. Przekroczenie granicy

cesarstwa mogło wszak oznaczać międzynarodowy skandal i konflikt zbrojny na większą skalę. Arcyksiążę zlekceważył jednak determinację Zamojskiego. W nocy [muzyka] z 23 na 24 stycznia polska armia cichym forsownym

marszem przekroczyła graniczną rzekę. Żołnierze maszerowali w ciemnościach i przenikliwym [muzyka] zimnie. Nad ranem wojska koronne dotarły pod obóz nieprzyjaciela. Zaskoczony Maksymilian pospiesznie zarządził opuszczenie obozowiska pod [muzyka] Wieluniem i przeniesienie

wszystkich sił pod mury pobliskiej Byczyny. Hetman Zamojski bez wahania podążył za nim. O świcie obie armie stanęły naprzeciw siebie na polach pod byczyną, gotowe rozstrzygnąć los sporu orężem.

24 stycznia [muzyka] 1588 roku blade zimowe słońce wzeszło nad horyzontem, lecz [muzyka] pola pod byczyną spowijała gęsta mgła. Przez kilka godzin obie armie [muzyka] stały naprzeciw siebie w napięciu, przygotowane do boju. Setki uzbrojonych

ludzi wpatrywały się w białą zasłonę mgły, pod którą czaił się wróg. Maksymilian ustawił swe wojska w szyku półksiężyca. [muzyka] Był to nietypowy, jak na owe czasy zachodniej Europy manewr, który doradzili mu oficerowie.

Rozciągnął centrum linii i cofnął je nieco do tyłu, a na wysuniętych skrzydłach ustawił najwięcej jazdy. Liczył, że tym sposobem sprowokuje Polaków do uderzenia w środek. Gdyby hetman Zamojski rzucił główne siły na centrum Habsburga, wówczas

skoncentrowana na skrzydłach jazda mogłaby oskrzydlić i rozbić atakujących. Hetman Zamojski przejrzał ten zamiar. Wiedział, że jego przeciwnik nie ma wielkiego doświadczenia w sztuce wojennej. Postanowił zaskoczyć go manewrem, rodem z czasów starożytnych.

Hetman przypomniał sobie słynną bitwę pod Leuktrami z IV wieku przed [muzyka] naszą erą, gdzie grecki dowódca Epaminondas pokonał silniejszego przeciwnika dzięki sprytnemu [muzyka] ustawieniu wojsk. Teraz pod byczyną Zamojski postanowił zrobić coś podobnego. Rozkazał swoim oddziałom

niespodziewany [muzyka] ruch z kosem względem pozycji nieprzyjaciela. Polski szyk zamiast uderzać frontalnie na półksiężyc Habsburga zaczął przesuwać się ukośnie. Wykorzystując osłonę mgły i dobrą znajomość terenu, część sił prawego

skrzydła zamojskiego przeprawiła się dyskretnie groblą przez okoliczne mokradła, zachodząc od boku lewe skrzydło wojsk Maksymiliana. Jednocześnie polskie lewe skrzydło wysforowało się do ataku na centrum wroga.

Manewr hetmana zdezorientował przeciwnika. Maksymilian przez dłuższą chwilę nie zdawał sobie sprawy, że grozi mu oskrzydlenie i odcięcie drogi odwrotu do miasta. Gdy mgła w końcu zaczęła opadać, arcyksiążę przejrzał nagle krytyczną sytuację.

ujrzał chorągwie Rzeczypospolitej wychodzące na jego flankę. To oznaczało jedno. Jeśli nic nie zrobi, Polacy zajdą go z boku [muzyka] i odetną od byczyny, zamykając w potrzasku. Habsburg nie mógł na to pozwolić. Maksymilian wydał rozkaz do ataku. Postanowił uderzyć pierwszy,

zanim pierścień wokół niego się zacieśni. Rozpętało się piekło, rozległ się huk armat [muzyka] i salwy muszkietów, po czym obie strony zwarły się w walce wręcz. Początkowo wojska Hetmana i arcyksięcia starły się z zachowaniem szyku cios za cios. W pewnym momencie

wydawało się nawet, że losy mogą przechylić się na stronę Habsburga. Jego żołnierze bili się zaciekle, wiedząc, że walczą o wszystko. Jednak Jan Zamojski trzymał rękę na pulsie. Widząc impet wroga, sięgnął po swoją tajną broń, Husarię.

Gdy Maksymilian posłał do boju ostatnie rezerwy, węgierskie chorągwie jazdy trzymane dotąd w odwodzie, hetman nakazał szarżę swojej elitarnej husarii liczącej około 1200 jeźdźców. Husarze w lśniących zbrojach, z pióopuszami na

hełmach i słynnymi skrzydłami u siodeł runęli galopem na przeciwnika. Jak zauważają [muzyka] źródła, węgierskie oddziały Maksymiliana najprawdopodobniej uległy psychicznej [muzyka] presji, widoku husarskiej szarży, a na dodatek ponoć źle zrozumiały rozkazy dowódców.

W jednej [muzyka] chwili w szeregach Habsburga wybuchła panika. Węgrzy zamiast stawić [muzyka] czoła Husari rzucili się do odwrotu. Ten paniczny odwrót szybko udzielił się reszcie armii arcyksięcia.

Polscy husarze [muzyka] wpadli klinem między rozproszone oddziały nieprzyjaciela, zadając ogromne straty. Rozpoczęła się ucieczka wojsk habsburskich, a pogoń zamieniła się w rześ uciekających żołnierzy.

Część armii Maksymiliana próbowała jeszcze stawiać opór, ale polska jazda rozbiła ich doszczętnie. Żołnierze hetmana, pałając rządzą zwycięstwa i rewanżu za najazd ścigali niedobitki [muzyka] przez wiele kilometrów.

W sumie całe starcie [muzyka] od pierwszych strzałów do pełnego rozbicia wroga trwało zaledwie około półtorej do dwóch godzin. Było to uderzająco krótkie, lecz wyjątkowo intensywne starcie.

Dokładna liczba ofiar do dziś pozostaje nieznana. Historycy przyjmują, że mogło zginąć od dwóch do nawet 5000 żołnierzy obu stron. Przy czym większość ofiar stanowili ludzie z armii Maksymiliana.

Co znamienne, po bitwie Jan Zamojski nakazał pochować poległych i [muzyka] swoich i nieprzyjaciół we wspólnej mogile, co zorganizował burmistrz Byczyny. Ten gest miał symbolizować pojednanie po bitwie. Wśród polskich dowódców straty były niewielkie, choć

nie obyło się bez ofiar. Ranny został Stanisław Żółkiewski. Wówczas młody dowódca jednej z chorągwi husarskich, przyszły hetman i ważna postać historii Polski. Walczył u boku zamojskiego i w ferworze szarży odniósł ranę, lecz przyczynił się

do zwycięstwa. [muzyka] Pod byczyną rodziła się legenda przyszłego pogromcy Moskwy spod Kłuszyna. Co ciekawe, miejsce samej bitwy nie zostało do końca zidentyfikowane. Prawdopodobnie starcie rozegrało się na wschód od murów Byczyny wzdłuż [muzyka]

traktu prowadzącego do Polski. Po tym jak armia Maksymiliana poszła w rozsypkę stało się jasne kto jest panem Pola. Arcyksiążę wraz z resztkami swego dworu i nieliczną eskortą salwował się ucieczką do pobliskiego miasteczka Byczyny.

schronił się za murami, licząc na zyskanie na czasie, ale Jan Zamojski nie zamierzał wypuścić zdobyczy z rąk. Polskie chorągwie otoczyłyby czynę właściwie z marszu. Co więcej, zwycięzcy przejęli wszystkie działa pozostawione w

obozie Maksymiliana i natychmiast [muzyka] użyli ich do ostrzału miasta. Habsburgów przebito ich własną bronią. W Byczynie zabrakło żywności i prochu, a obrona nie była przygotowana na długie oblężenie.

Wśród mieszczan nastroje też nie sprzyjały walce, bo ostrzał z armat siał zniszczenie [muzyka] w ich domostwach. Maksymilian zdecydował się pertraktować. Już kilka godzin po bitwie nad miejskimi bramami zawisły białe flagi. Ze strony polskiej do rozmów zasiedli zaufani

ludzie hetmana. Stanisław Ciołek oraz książę Aleksander Proński, a Habsburgów [muzyka] reprezentował niemiecki dowódca Hans Loga. Zamojski zażądał bezwarunkowej kapitulacji. Maksymilian, pozbawiony nadziei na odsiecz, musiał przystać na

dyktat hetmana. Arcyksiążę wyszedł z miasta i oddał się w niewolę Jana Zamojskiego. Wraz z nim w ręce hetmana wpadli najzagorzalsi polscy stronnicy [muzyka] Habsburga, między innymi Andrzej Zborowski, Stanisław Górka oraz biskup kamieniecki Jakub Woroniecki.

Klęska Habsburga pozwoliła Zamojskiemu wreszcie rozprawić się ze swymi wrogami wewnętrznymi. Zamojski okazał się jednak wielkoduszny i politycznie przewidujący. Traktował pokonanego arcyksięcia z pełnymi honorami, jak należało do jeńca królewskiej krwi. Nie było mowy o

kajdanach. Zaraz po bitwie [muzyka] z braku atramentu, własnoręcznie ołówkiem napisał do Maksymiliana list, w którym starał się dodać mu otuchy po klęsce, [muzyka] pisząc o niedoścignionych wyrokach Boga.

Na początku zamojski gościł go w Krasnym Stawie, a następnie w Zamościu. Maksymilian został nawet ojcem [muzyka] chrzestnym córki Jana Zamojskiego i jego żony Gry Zeldy. Taki gest miał pokazać światu, że między Habsburgiem a zamojskim nie ma osobistej wrogości, a

jedynie polityczny [muzyka] spór. Pod tą uprzejmą fasadą kryła się jednak twarda [muzyka] polityczna kalkulacja. Maksymilian pozostawał cennym jeńcem. Gdy tylko próbował uciec, natychmiast [muzyka] został osadzony pod strażą.

Zwycięstwo pod Byczyną zakończyło trwającą od półtora roku wojnę o polską koronę. Wieść o rozgromieniu Maksymiliana rozeszła się po Europie lotem błyskawicy. [muzyka] Jan Zamojski wysłał do króla Zygmunta II triumfalny list, a jego powrót do Krakowa przemienił się w pochód

triumfalny. Hetman [muzyka] zyskał ogromną sławę, a jego pozycja polityczna umocniła się jak nigdy dotąd. Przez kolejnych 10 lat nikt [muzyka] nie śmiał poważnie zagrozić wpływom Zamojskiego. Jednocześnie klęska obozu Maksymiliana oznaczała definitywny

[muzyka] upadek stronnictwa prohabsburskiego w kraju. Wielu jeńców uznanych za zdrajców czekała surowa kara. Najważniejszym skutkiem byczyny było jednak uregulowanie sprawy sukcesji tronu. Triumf Zamojskiego stworzył korzystną dla Polski sytuację wyjściową

[muzyka] do negocjacji z Habsburgami. Cesarz Rudolf II chciał odzyskać brata. Rozpoczęły się rokowania, które trwały ponad rok. 9 marca 1589 roku na granicy Śląskopolskiej między

Bytomiem a Będzinem zawarto traktat Bytomsko-Będziński. Negocjacje prowadzili osobiście Jan Zamojski oraz wybitni dyplomaci, [muzyka] w tym papieski nuncjusz kardynał Ippolito Aldo Brandini, późniejszy papież Klemens [muzyka] VII. Na mocy

porozumienia Habsburgowie ostatecznie uznali Zygmunta II Wazę za prawowitego króla Polski i wielkiego księcia Litwy. Arcyksiążę Maksymilian zrzekł się formalnie tytułu króla polskiego i wszelkich roszczeń do korony. Obie strony przyrzekły sobie wieczną

przyjaźń. Cesarz Rudolf II zobowiązał się nie ingerować w wewnętrzne sprawy Rzeczypospolitej i nie popierać w przyszłości żadnych kandydatów habsburskich do polskiego tronu.

Habsburgowie obiecali także nie zawierać sojuszy wymierzonych przeciw Polsce z Moskwą ani ze Szwecją. Austria zgodziła się również zwrócić Polsce zamek w Lubowli. W zamian za to Rzeczpospolita zgodziła się uwolnić Maksymiliana.

Arcyksiążę opuścił [muzyka] granicę Polski latem 1589 roku. Warto dodać, że Maksymilian nie od razu dotrzymał słowa. Gdy tylko znalazł się w bezpiecznej odległości, odmówił złożenia uroczystej przysięgi na traktat i nadal tytułował się królem polskim. W

odpowiedzi Jan Zamojski upublicznił w Europie dokumentację rokowań kompromitując [muzyka] arcyksięcia. Ostatecznie Maksymilian II Habsburg musiał pogodzić się z losem. Nigdy nie zasiadł na polskim tronie. Dla Rzeczypospolitej traktat [muzyka] był

ogromnym sukcesem. Potwierdzał suwerenność kraju i oddalał widmo podporządkowania Polski dynastii Habsburskiej. Zwycięstwo Zamojskiego zagwarantowało koronę dla dynastii Wazów. Polskie plany ekspansji Habsburgów na wschód zostały

udaremnione. Bitwa pod Byczyną, choć nie przyniosła zdobyczy terytorialnych, zapewniła krajowi spokój [muzyka] od strony austriackiej. Ironią losu jest fakt, że kilka [muzyka] lat po byczynie sam król Zygmunt II Waza potajemnie rozważał przekazanie polskiej

korony Habsburgom, co Jan Zamojski ponownie udaremnił na Sejmie. Jednak Habsburgowie już nigdy realnie nie zagrozili Polsce od wewnątrz. Bitwa pod Byczyną zasadniczo zmieniła bieg historii Europy środkowej.

Zabezpieczyła koronę dla polskiej dynasti. i pokazała, że Polska potrafi obronić swoją niezależność. Jan Zamojski stał się symbolem tej niezależności. Dla nas byczyna 1588 roku to punkt zwrotny, w którym ważyły

się losy państwa. Gdyby nie [muzyka] zwycięstwo Zamojskiego, być może Polska stałaby się klejnotem w koronie Habsburgów, a nasza historia potoczyłaby się zupełnie [muzyka] inaczej.